7.11.17

Άρθρο μου από τον ''e-ΔΙΑΥΛΟ'' (τχ.2_Νοέμβριος 2017), που κυκλοφορεί.

Η Κεντροαριστερά ξεκινάει το μεγάλο της δρομολόγιο για τον προοδευτικό κόσμο και την              Πατρίδα.
....................................................................................................................................................
του Ελευθερίου Τζιόλα

Τα κεντρικά ζητούμενα αυτής της φάσης του εγχειρήματος.
............................................................................................
Στις 12 Νοεμβρίου, ο πρώτος γύρος, και στις 19, ο δεύτερος, εκλογής του Προέδρου θα ολοκληρώσουν το πρώτο βήμα στην πορεία για το εγχείρημα της ενιαίας συγκρότησης του χώρου της κεντροαριστεράς, το οποίο από κει και μετά εισέρχεται στα κρισιμότερα και σοβαρότερα στάδια της οργανωτικής και θεσμικής του συγκρότησης, καθώς και της πολιτικής του ταυτότητας και στρατηγικής. Η πρωτοτυπία αυτή, της εκλογής της κορυφής - του επικεφαλής (του προέδρου) μιας πολιτικής δύναμης ενωρίτερα από την διασάφηση και διαμόρφωση της ιδεολογικής του ταυτότητας, του πολιτικού προγραμματικού πλαισίου, της οργανωτικής του δομής και των θεσμικών του αρμών, ερμηνεύεται, μεν, από τη συμφωνία των επί μέρους σχημάτων που συναποδέχθηκαν κάτι τέτοιο, αφήνει, ωστόσο, ανοιχτά σχεδόν το σύνολο των ζητημάτων που σχετίζονται με την ύπαρξη και συγκρότηση ενός αξιόπιστου, μαζικού, οργανωμένου, πολιτικού φορέα.
Αν βέβαια περί το εγχείρημα και κατά την εξέλιξη του δημιουργηθεί ένα ευρύ και αποφασιστικό ρεύμα, με κοινωνικές αναφορές και συμμετοχή ενεργών πολιτών, τότε το εγχείρημα αποκτά πολιτική σημασία και δυναμική, ειδικό βάρος, εκτόπισμα και βάθος.
Το κεντρικό αυτό μέλημα, η δημιουργία και εκτύλιξη μαζικού ρεύματος, θα κρίνει στο σημαντικότερο βαθμό την προοπτική του εγχειρήματος. Δεν θα αποτυπωθεί μόνο σ΄ ένα καθοριστικό για τους συσχετισμούς και τις εξελίξεις ποσοστό στις ερχόμενες εκλογές, αλλά και στο άνοιγμα ενός ουσιαστικά νέου κεφαλαίου στον ευρύ χώρο του μη συντηρητικού τόξου του πολιτικού σκηνικού, και, οπωσδήποτε, ενός νέου κύκλου ιστορίας στην Ελλάδα, που θα είναι η μετα-μνημονιακή Ελλάδα (όταν κάποιοι ακόμα μιλάνε για το κλείσιμο της μεταπολίτευσης !). Για να κατανοηθεί καλύτερα αυτό, αρκεί, να σημειώσουμε ότι άλλες θα είναι οι εξελίξεις στον μη συντηρητικό χώρο, αλλά και στη χώρα, αν το εγχείρημα καταγράψει ποσοστό της τάξης του 16% και πάνω, ρίχνοντας των ΣΥΡΙΖΑ κάτω από το 20% και εξαφανίζοντας κοινοβουλευτικά τους ΑΝΕΛ, και αλλιώς θα αποκρυσταλλωθούν τα πράγματα, αν το εγχείρημα φτάσει σ΄ ένα αγχωτικό 10% - 11%, και με σχεδόν διπλάσια έναντι αυτού τη δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ. Στην πρώτη περίπτωση, ο νέος πρωταγωνιστής θα είναι το σχήμα της Κεντροαριστεράς, στη δεύτερη, ο ΣΥΡΙΖΑ θα διατηρούσε ακόμα περιθώρια και δυνατότητες πρωτοβουλιών.
Σημαντικό, και δείγμα του υπαρκτού στην κοινωνία υποστρώματος για την εκτύλιξη και την ανάπτυξη του ρεύματος, είναι, επίσης, ο αριθμός - το πλήθος των πολιτών που θα προσέλθουν τις δύο Κυριακές για την ψηφοφορία. Μία συμμετοχή πάνω από 350.000 πολίτες, υπό τις παρούσες συνθήκες αποπολιτικοποίησης και αποστασιοποιήσεων, θα αποτελούσε μια ισχυρή ένδειξη ότι ένα σημαντικό υπόγειο κοινωνικό -πολιτικό ρεύμα ζητά να εκπροσωπηθεί πιο ολοκληρωμένα και να εκφρασθεί πιο δυναμικά απ΄ το κυοφορούμενο εγχείρημα στην Κεντροαριστερά.
Τούτο, όμως, - η δημιουργία μαζικού, συμμετοχικού ρεύματος -, η ανάδυση του και η ανάπτυξή του, απαιτεί, θέτει ως αναγκαία ζητήματα προς απάντηση :
- την ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης, την κατανόηση και ανοιχτή παρουσίαση των βαθύτερων αιτίων, πέρα από την ακολουθούμενη οριακή αντιπολιτευτική τακτική,
- την παρουσίαση ενός πραγματικά προοδευτικού σχεδίου, με την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμικών όρων, των συντελούμενων αλλαγών και των προοδευτικών ερεισμάτων, με την αναγκαία διορθωτική πορεία, ζωτικής σημασίας, στις μνημονιακές δεσμεύσεις και τις ρήτρες ασφυξίας, με την παραγωγική ανασύνταξη, τον μετασχηματισμό και την ανάπτυξη με σαφείς προτεραιότητες και τομείς, με νέα δυναμικά οικονομικά -κοινωνικά υποκείμενα και εκσυγχρονισμένες δομές της ψηφιακής εποχής.
- την ειλικρινή εκπροσώπηση των δυνάμεων που αποτελούν το δημιουργικό, πατριωτικό, καινοτόμο, παραγωγικό και μαχόμενο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας.
Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι στην ιδιότυπη «εσωτερική» προεκλογική περίοδο, διατηρήθηκε μια σχετική ευπρέπεια μεταξύ των εννιά (9) υποψηφίων και μια κοινή στάση στο εγχείρημα ενοποίησης. Όμως, αναδείχθηκαν και θέματα αμυντικής συντήρησης των υφιστάμενων μικρο-δομών, μη εγκατάλειψης των προνομίων θεσμικών θέσεων, διατήρησης και συνέχισης των status νομής και διαχείρισης εξουσίας στις διάφορες κλίμακες και επίπεδα (κομματικής, κοινοβουλευτικής, αυτοδιοικητικής κλπ). Αν η εικόνα αυτή διατηρηθεί, τότε το εγχείρημα αποκτά χαρακτηριστικά ''συγκόλλησης'' κι όχι ενοποίησης και ανασύνθεσης. Αν η εικόνα που επικρατήσει είναι ότι : στο αρχικό άθροισμα των σχημάτων που συμφώνησαν για την εν εξελίξει διαδικασία (ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ, ΚΙΔΗΣΟ, Κινήσεις, ΕΔΕΜ), αθροίζονται και πρόσωπα-προσωπικότητες με τον τίτλο του ''υποψηφίου προέδρου'' και αυτό συνθέτει το συλλογικό επιτελείο πρώτης γραμμής, τότε η όλη υπόθεση τείνει να προσλάβει χαρακτηριστικά μιας ασύντακτης ''ομοσπονδίας'' ηττημένων σχημάτων και φιλόδοξων πολιτικών παραγόντων που επιδιώκουν την επιβίωση τους κι έναν μικρομεσαίο ηγετικό ρόλο. Πράγματα, που δεν έχουν ουσιαστική σχέση με τα πραγματικά διακυβεύματα και για τον προοδευτικό χώρο και για την χειμαζόμενη και αναζητούσα κοινωνία.

Η ''υπέρβαση'' ως προσωπική στάση και το δίλλημα για την έκβαση του εγχειρήματος.
..........................................................................................................................................
Πρέπει να σημειώσουμε ότι μιλώντας για ''υπέρβαση'', είναι αναγκαίο αυτή να εμφανίζεται και να διαπιστώνεται στα στελέχη που διεκδικούν την ηγεσία του χώρου. Η υπέρβαση των προσωπικών εξασφαλίσεων, της θαλπωρής και των τακτοποιήσεων της μικροεξουσίας, της ίντριγκας και της κλίκας είναι δείγματα απαραίτητα. Δείχνουν ένα άλλο ήθος, πέρα από τη νομή και τον κυνισμό της εξουσίας, λειτουργούν διαπαιδαγωγικά, επαναφέρουν και επανατοποθετούν έναν αγωνιστικό κώδικα αξιών καθαρότητας, εντιμότητας και ποιότητας.
Η αφοσίωση στην υπόθεση, ένα είδος ηρωϊκής προσήλωσης και παραδειγματισμού είναι πάντα στη γένεση των Κινημάτων στοιχεία καταλυτικά, ευεργετικά. 'Οπως επίσης, οι μεγάλες απόφασεις για πορείες συνάντησης, διάδρασης και ανάδειξης σε κινητήριους-πρωταγωνιστικούς ρόλους ειδικών κοινωνικών κατηγοριών (π.χ., νεολαία), ή/και στρωμάτων (π.χ., επιστήμονες, επαγγελματίες καινοτομίας, δυναμικές επιχειρηματικές κοινότητες ), που εν συνεχεία θα πυροδοτήσουν το ρεύμα και θα ενεργήσουν καταλυτικά στο ξετύλιγμα της δυναμικής του Κινήματος. Τέτοιες αποφάσεις, μ΄ αυτό το περιεχόμενο κι αυτές τις αλυσιδωτές επιδράσεις αποτελούν τολμηρές συλλήψεις, αποφάσεις -κλειδιά λειτουργώντας με θεαματικά προωθητικό τρόπο δημιουργώντας μια μεγάλη δυναμική, συντελώντας σ΄ένα νέο σκηνικό.
Το δίλημμα για το εγχείρημα της Κεντροαριστεράς, έως την καθαρή επίλυσή του, που θα επιβεβαιωθεί στην πράξη, με απτά αποτελέσματα και ζωντανές, νέες συμπεριφορές, θα υπάρχει και θα επανέρχεται : ήταν μια μεγάλη απόφαση για την αναγέννηση, τον μετασχηματισμό και την ανόρθωση του ευρύτατου, πλειοψηφικού προοδευτικού χώρου, ή μια αναγκαστική επιλογή αξιοπρεπούς επιβίωσης και βελτίωσης, έστω οριακής, των εκλογικών ποσοστών, μπροστά στη στασιμότητα και τη μονιμότερη περιθωριοποίηση ;
Η αναπτυσσόμενη τις ημέρες αυτές κινητικότητα, θετική από κάθε άποψη, αν δεν συσχετισθεί με τα πραγματικά ζητούμενα και την συνεπή δέσμευση όλων στο στόχο της πλειοψηφικής κεντροαριστεράς, μπορεί να μεταβληθεί, μετατρέποντας το κλίμα ελπίδας σε αβέβαιη προσδοκία. Αυτό είναι το ενδεχόμενο, το εγχείρημα της αναγέννησης και της νέας δόμησης της Κεντροαριστεράς να παραπεμφθεί μετά τις επόμενες εκλογές και να προχωρήσει στη βάση και των δεδομένων που τότε, το φθινόπωρο του 2018, θα αναδειχθούν. Γεγονός, που αδυνατίζει το δρομολογούμενο εγχείρημα, το μετατρέπει σε ανάδειξη αρχηγού για τις ερχόμενες εκλογές και σε δημιουργία εκλογικού συνασπισμού.

''Κέντρο'' και κεντροαριστερά.
Ποιός και πως παραδίδει ζωτικό χώρο στο ΣΥΡΙΖΑ ;
......................................................................................
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός της σταθερής αναφοράς, της αγκύλωσης (για μη πούμε της αγκύρωσης), με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, και παρά τους διαχειριστικούς χειρισμούς απέναντι σε ειδικά φορτισμένα ακροατήρια, στο ''Κέντρο'' (προοδευτικό κέντρο, μεταρρυθμιστικό κέντρο, δημοκρατικό κέντρο κλπ). Τη στιγμή, μάλιστα, που οι σημαντικότερες συμπράττουσες για το εγχείρημα δυνάμεις έχουν στους τίτλους τους το όνομα : σοσιαλιστικό ή αριστερά (Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών, Δημοκρατική Αριστερά, Κινήσεις πολιτών για τη Σοσιαλδημοκρατία), και οι περισσότεροι υποψήφιοι πρόεδροι έχουν την ιδιότητα (δεν την έχουν αποποιηθεί, ούτε κριτικάρει) του μέλους, του στελέχους του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος. Εδώ, είναι προφανές, ότι χρειάζεται μία σαφής και ειλικρινής εξήγηση : έχει υπάρξει συμφωνία, κι αν ναί, ποιά και σε ποιό επίπεδο για τα (εκ)δηλούμενα περί ''Κέντρου" ; Ιδιαίτερα οι προερχόμενοι από το ΠΑΣΟΚ (μέλη του ΠΑΣΟΚ) υποψήφιοι, ποιά ανάγκη και ποιά ανάλυση υπηρετούν για την αφαίρεση από το λεξιλόγιό τους της έννοιας που προσδιορίζει την κομματική τους ταυτότητα και την αντικατάστασή της με μια άλλη, πρίν μάλιστα το εξηγήσουν αυτό και αποφασισθεί στα θεσμικά τους όργανα ;
Όμως, πέραν αυτών, τα ουσιωδέστερα είναι αλλού. Εξ άλλου, δεν πρόκειται να δώσουμε μια άγονη μάχη χαρακωμάτων, ούτε ποτέ επιμείναμε σε τυπικότητες. Αν συζητούμε το θέμα, είναι γιατί αποτελεί τον πυρήνα μιας στρατηγικής, αποτυπώνει το κεντρικότερο στοιχείο μιας ταυτότητας. Και για τα δύο (και τη στρατηγική, και την ταυτότητα), το εξελισσόμενο εγχείρημα οφείλει να αποδώσει βαρύνουσα σημασία.
Αν, τελικώς, η ''Κεντροαριστερά'' είναι Κέντρο, - που άλλοι το εννοούν και κοινωνικά (μεσαία κοινωνικά στρώματα) και πολιτικά (''ενδιάμεσες'' πολιτικές), ενώ άλλοι απλώς συγκυριακά - , τότε η επιλογή αυτή, έχει παραδώσει στον ΣΥΡΙΖΑ, έχει αφήσει στον Τσίπρα υπό την διαχείρισή του, όλον τον χώρο, όλη την πολιτική (και κοινωνική) ''έκταση'' στα αριστερά. Η εθελούσια μετατόπιση στο κέντρο, αφήνει από αριστερά, ελεύθερο το πεδίο για την κυριαρχία του από το ΣΥΡΙΖΑ. Σχεδόν το σύνολο του άλλοτε παραδοσιακού, ριζοσπαστικού, μαχητικά προοδευτικού χώρου του ΠΑΣΟΚ, αυτού που ονομαζόταν ''κοινωνική αριστερά'', και πολιτικά αντιστοιχούνταν στο ΠΑΣΟΚ, τώρα, με την επιλογή μετατόπισης στο κέντρο εγκαταλείπεται, αφήνεται ακάλυπτος, παραδίδεται στον ΣΥΡΙΖΑ. Τούτο, έμμεσα αλλά με σαφήνεια, αποτελεί και μια παραδοχή ότι : ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πλέον εκφραστής και εκπρόσωπος αυτού του χώρου (της ούτως ειπείν αριστεράς). Μεγαλύτερο λάθος στρατηγικής τοποθέτησης, όταν μάλιστα διεκδικείς να επαναηγεμονεύσεις στον ευρύ αυτό χώρο, δεν θα μπορούσε να γίνει.
Για να μιλήσουμε με αμεσότερο τρόπο. Αντί να οργανωθεί και να εξελιχθεί μια πολυμέτωπη ιδεολογική, αξιακή και πολιτική επίθεση προς τον ΣΥΡΙΖΑ με σκοπό ''την έξωση του από την αυθαίρετη καταπάτηση χώρου που ποτέ δεν του ανήκε'', πραγματοποιείται έμμεσα, αλλά ουσιαστικά, η παραδοχή, αποδοχή της ''καταπάτησης'' και η απόσυρση από τη ''διεκδίκηση''. Έπρεπε να γίνει κατανοητό ότι οι ''μνημονιακοί'' επί Γ. Παπανδρέου, Λ. Παπαδήμου, Α.Σαμαρά-Ε.Βενιζέλου δεν έχουν έξωθεν μαρτυρία και επομένως η τρέχουσα αντιπολίτευση, όσο κι αν είναι λεκτικά σφοδρή, προς τους ''μνημονιακούς'' του Τσίπρα και των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ δεν έχει λειτουργικό και πραγματικό αντίκρισμα, και επομένως η κλιμάκωση της αντιπαράθεσής τους πρέπει να ανέβει, από τη μια, στο αξιακό και ιδεολογικό πεδίο, και, από την άλλη, να γίνονται οι συγκρίσεις με τις μεγάλες κατακτήσεις της χώρας και της κοινωνίας επί ΠΑΣΟΚ, μέχρι το 2004. Η σύγκριση, η αντιπαράθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να γίνει στο κοινό μνημονιακό πεδίο,αλλά εκεί όπου πράγματι υπάρχουν διαφορές (ιδεολογικά : εθνομηδενισμός/πατριωτισμός & πατριωτική Αριστερά, δικαιωματιστές/ εθνικός-πολιτισμικός κορμός & δημοκρατικά δικαιώματα, πολιτικές κοινωνικής ελεημοσύνης/ ανάπτυξη και κοινωνική δικαιοσύνη, μαχητικές μειοψηφίες/ δημοκρατική πλειοψηφία, εξουσιολαγνεία/ κώδικας αξιών της αριστεράς κ.ο.κ.). Επίσης, η σύγκριση πρέπει να γίνεται εκεί όπου πράγματι υπάρχουν αντιδιαστολές (έργα κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ - έργα κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ).
Μια τέτοια κίνηση, εκτός των άλλων, θα επαναγεφύρωνε, θα επανασυνέδεε το σημερινό ΠΑΣΟΚ με το ΠΑΣΟΚ των προοδευτικών κατακτήσεων και της μεγάλης λαϊκής αποδοχής και, επίσης, θα ακύρωνε την ισοπεδωτική ισοφάριση των καλών με τα κακά του ΠΑΣΟΚ, που επικράτησε ως άδικος και ανιστόρητος συμψηφισμός. Δηλαδή, αντί για την απολογητική της περιόδου 2010 -2014 και τις αρνητικές μνήμες της, θα αναζωογονούσε τις θετικές μνήμες της δημιουργικής του 30ετίας (1974 - 2004). Αν, ωστόσο, συνεχισθεί αυτή η γραμμή και η τροπή, αντί, να μετατοπισθεί ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσα από την αναγέννηση και ανασύνθεση της πλειοψηφικής κεντροαριστεράς, πίσω στον περιορισμένο του χώρο, μετατοπίζεται η κεντροαριστερά δεξιότερα, επικυρώνοντας, έτσι, ένα νέο σκηνικό διάταξης δυνάμεων με τον ΣΥΡΙΖΑ αναγνωρισμένο πόλο στα αριστερά. Ολέθριες επιλογές !...
Ακόμα, αυτός ο πολιτικός προσδιορισμός, ως κέντρο, ως ενδιάμεσο πολιτικό σχήμα, προδιαγράφει, προσδιορίζει και τις εκλογικές του επιδόσεις, οι οποίες θα είναι αντίστοιχες ενός ενδιάμεσου, -στο κέντρο-, σχήματος, ανάλογων και των κεντρώων κομμάτων της Ευρώπης, 6% - 11%. Κατά κάποιον τρόπο, η κοινωνία σε ανταμείβει ανάλογα με εκείνο που ο ίδιος είσαι και δείχνεις ό,τι είσαι. Νέος φορέας στο Κέντρο της πολιτικής χωροθεσίας, χωρίς πραγματικά αυτόνομα χαρακτηριστικά, θα υποστεί την αφαίμαξη και από τ΄ αριστερά και από τα δεξιά, Σε θέση ''σάντουϊτς'', θα ρηγματωθεί, προτιμώντας, τελικά, ως συνήθως, τη συνεργατική κίνηση προς τους επίδοξους φορείς κυβερνητικής εξουσίας.
Ίδιος, κατά βάση, είναι και ο πυρήνας των απόψεων περί ''τρίτου πόλου'', που για λόγους ευπρόσωπης παρουσίασής του αναφέρεται και ως ''ρυθμιστικός παράγοντας''. Τίποτε από αυτά τα ψευδεπίγραφα δεν μπορεί να παραπλανήσει τους γνωρίζοντες Ιστορία , καθώς και τις διαπιστωμένες σχέσεις κέντρων και ομίλων ισχύος με στελέχη που μιλούν για ''Κέντρο'' και στην πράξη εννοούν εξυπηρέτηση των ομίλων ισχύος, ενώ, επίσης, σχεδόν πάντα επιλέγουν δεξιόστροφες λύσεις, ιδιαίτερα στις κρίσιμες φάσεις.
Η μετατόπιση αυτή, δεν είναι απλώς μια μετατόπιση σκηνική, αν και η χωροθετική μετατόπιση συντελεί στην υποβάθμιση. Θα μπορούσε να εννοηθεί ως αλλαγή ρόλου, δηλαδή, από θέση πρωταγωνιστή, σε ρόλο, κυριολεκτικά, τρίτο.
Αξία έχει να τονισθεί και η αλλαγή του ουσιαστικού μέρους το ρόλου, από ρόλο αυτόνομο σε πλαίσιο πολιτικών οικονομικής ανάπτυξης, μετασχηματισμού και κοινωνικής δικαιοσύνης, σε ρόλο ηγεμονευόμενου και πολιτικές συντηρητικές.
Πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχει ενδεχόμενο, σε ορισμένα ηγετικά τμήματα του ΠΑΣΟΚ, όλο αυτό που εδώ αναπτύσσεται να μην έχει εννοηθεί σε όλες του τις διαστάσεις, όπως υπάρχει και η βεβαιότητα ότι σε άλλα ηγετικά στελέχη αποτελεί συνειδητή πολιτική επιλογή και κατεύθυνση, συνδυαζόμενη και με την επιδιωκόμενη μετεκλογική κυβερνητική σύμπραξη με τη ''Ν.Δ''.

Η σοσιαλδημοκρατία, το ΕΣΚ και η ελληνική υστέρηση.
.........................................................................................
Οφείλουμε ακόμα να υπογραμμίσομε ότι η τοποθέτηση του εγχειρήματος στο χώρο της σοσιαλδημοκρατίας είναι άτονη, υποδεέστερη σε κάθε περίπτωση της σημασίας της, με φανερό τον επικαθορισμό από τις απόψεις και τις λογικές του ''Κέντρου''. Μολονότι το νέο εγχείρημα θα έχει θέση στην οικογένεια του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΕΣΚ), μολονότι η θέση της χώρας και για τα επόμενα χρόνια θα χρειάζεται προοδευτικά ευρωπαϊκά ερείσματα και προοδευτικές πολιτικές για την στήριξή της, η διαστάσεις αυτές είναι σοβαρά υποτιμημένες.
Την ίδια στιγμή, κι ενώ εδώ (στα δικά μας) διαπιστώνεται αυτή η αδικαιολόγητη στάση, στην Ευρώπη το ζήτημα της σοσιαλδημοκρατίας ξαναμπήκε σε συζήτηση μετά τη μεγάλη, ιστορική ήττα του SPD στις πρόσφατες εκλογές στη Γερμανία και τη βύθιση του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος στις γαλλικές προεδρικές εκλογές. Με ισχυρή την τάση του επαναπροσδιορισμού των πολιτικών τους και του προφίλ τους, σε δραστική διαφοροποίηση προς τις πολιτικές που αποδέχθηκαν και στις οποίες συνήργησαν (στη Γερμανία με το CDU τα οχτώ χρόνια συγκυβέρνησης και στη Γαλλία επί της προεδρίας Ολλάντ), δείχνουν ότι η κίνησή τους θα βρίσκεται σε αποκλίνουσα, αν όχι αντιδιαμετρική κατεύθυνση από τις λογικές περί κέντρου και της σοσιαλδημοκρατίας της προηγούμενης οχταετίας. Ενώ, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη η αξιόλογη δυναμική και οι πολιτικές του Τζ. Κόρπιν στο Εργατικό κόμμα Μ. Βρετανίας, του ισπανικού PSOE και του αντίστοιχου πορτογαλικού, καθώς ακόμα και του Μπ. Σάντερς και του διαρκούντος κινήματος του στις ΗΠΑ.
Εντυπωσιάζει το γεγονός της αποκοπής του προβληματισμού και της σκέψης των εδώ ηγετικών στελεχών και προσωπικοτήτων από το γίγνεσθαι των βασικών δυνάμεων της οικογένειας στην οποία ανήκουν (ΕΣΚ), και θα ανήκουν, οι της Κεντροαριστεράς. Εντυπωσιάζει, επίσης, το γεγονός της μεγάλης απόστασης, σχεδόν της μη κατανόησης, των δρομολογούμενων εξελίξεων στην Ε.Ε., από τις οποίες εξαρτώνται σημαντικά, σε ορισμένα θέματα καθοριστικά, τα επόμενα χρόνια της Ελλάδας (π.χ., ΕSM και μετατροπή του σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο, κ.ά.). Καθώς, και τα παράθυρα ευκαιρίας που διανοίγονται στη συζητούμενη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, σε συνάρτηση με το πνεύμα τεκμηριωμένης (επανα)διαπραγμάτευσης με βάση ρεαλιστικές προτάσεις για όλα τα θέματα (μνημονιακών ρητρών, υπερταμείου, φορολογίας, ασφαλιστικών, ανεργίας, προσφυγικού) που σχετίζονται με τους όρους και τις προϋποθέσεις της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.
Η άτονη, σχεδόν αδιάφορη αναφορά στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία και το ΕΣΚ πρέπει να δώσει τη θέση της στην κατανόηση του γίγνεσθαι των αλλαγών στο εσωτερικό της που αφορά και στην μετατόπισή της σε πολιτικές άρσης των χασμάτων Βορρά - Νότου και αντιθέσεων μεταξύ ευρωπαϊκών ζωνών, ώστε η ελληνική κεντροαριστερά να έχει τη δική της θέση και τον δικό της ρόλο σαν το πιο προοδευτικό της τμήμα.

Στόχοι - οδοδείκτες μιας νέας πορείας.
..............................................................
Χρειάζονται συγκεκριμένες θέσεις, στόχοι σε δεδομένο χρόνο και κατάδειξη και ανάδειξη των κοινωνικών στρωμάτων που θέλουμε να εκπροσωπήσουμε και να ενθαρρύνουμε παραγωγικά.
Σε αυτή την πορεία πρέπει να υπάρξουν και ορισμένοι στόχοι - οδοδείκτες που θα καταγράφουν εμβληματικά την αποδέσμευση από την κηδεμονία, την επανένταξη της στους νέους κοινούς μηχανισμούς της Ευρωζώνης και το άνοιγμα μιας νέας εποχής. Τέτοιοι είναι :
1. Κατάργηση του Υπερταμείου και του όρου ενυποθήκευσης 99 ετών των δημόσιων περιουσιακών στοιχείων της χώρας. Μετατροπή του σε Ταμείο Εθνικού Πλούτου, στο οποίο οι πόροι από την αξιοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων χρηματοδοτούν κυρίως νέες επενδύσεις και λιγότερο την εξόφληση του χρέους.
2. Κατάργηση του ΤΧΣ, το οποίο και στην αποστολή του απέτυχε και δεν έχει πλέον κανένα ουσιαστικό ρόλο, εφόσον οι εποπτικές αρμοδιότητες ασκούνται από τον SSM και την Τράπεζα Ελλάδος.
3. Σταδιακή κατάργηση του μηχανισμού ELA και εξεύρεση τραπεζικής χρηματοδότησης μέσω των αγορών ως αναγκαίο βήμα επανενεργοποίησης των τραπεζών σε νέες επενδύσεις. Θα είναι επίσης προστάδιο για την έξοδο της χώρας στον διεθνή δανεισμό, που διαφορετικά θα έχει το ρίσκο της αποτυχίας.
4. Απομάκρυνση του ΔΝΤ από το Πρόγραμμα με ανάληψη του χρέους από τον ESM και αργότερα από το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο, με ταυτόχρονη ρεαλιστική επαναδιαπραγμάτευση των ανήκουστων μέχρι το 2060 πλεονασμάτων με στόχο τον σταθμισμένο συνδυασμό : μείωσης των πλεονασμάτων και ταυτόχρονης αύξησης των ρυθμών ανάπτυξης, ελάττωσης της ανεργίας και μείωσης του ποσοστού φτώχειας.
5. Κινητοποίηση πόρων 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην επόμενη πενταετία σε ιεραρχημένους τομείς, με παράλληλη επαναθεμελίωση και αναδόμηση του κράτους πρόνοιας και των θεσμών του.
6. Στροφή στην ψηφιακή εποχή, την ενεργειακή εποχή του χαμηλού άνθρακα, την νέα αγροτοδιατροφική οικονομία ποιότητας, την έμφαση στην παραγωγή και το ανταγωνιστικό της νεύρο, την παιδεία -εκπαίδευση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του ελληνικού πολιτισμού και των αναγκών της παραγωγής.

Το ευρύ, συμμετοχικό κίνημα είναι η εγγύηση.
...........................................................................
Για το εγχείρημα τούτο, που βρίσκεται σε εξέλιξη είχαμε μιλήσει και γράψει, είχαμε συμβάλλει και επιμένει όταν ακόμα οι μέρες ήταν ''πέτρινες'', οι εγωισμοί υπέρμετροι, και η ανταπόκριση απογοητευτική. Βρίσκεται τώρα σε κίνηση ! Για να είναι το δρομολόγιο θετικό, η εξέλιξη επιτυχημένη και τα αποτελέσματα καθοριστικά στον ευρύ προοδευτικό χώρο και για την Πατρίδα, κατατέθηκαν όσα παραπάνω αναπτύχθηκαν.
Ας συνοψίσουμε.
Η ενότητα και η επέκταση του συντιθέμενου χώρου είναι αναγκαία. Η συνέπεια για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος πρέπει να αποτελεί δέσμευση όλων. Η προοδευτική στρατηγική του και ο αυτόνομος πλειοψηφικός χαρακτήρας του είναι η θεμελιώδης προϋπόθεση του. Ο πατριωτικός χαρακτήρας του στα εθνικά μέτωπα, αλλά και με βαθύ κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα συνιστά το κεντρικό διακριτικό του. Ένας νέος κόσμος ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης, δικαιοσύνης, ευημερίας και δημοκρατίας είναι η αποστολή του. Το μαζικό ρεύμα, ένα νέο πλατύ συμμετοχικό κίνημα πολιτών, δημιουργών, παραγωγών, αγωνιστών είναι η εγγύηση, η ικανή συνθήκη επιτυχίας του.

Θεσσαλονίκη, 2 Νοέμβρη 2017.

e-Δίαυλος, τχ. 2_Νοέμβριος 2017.
........................................................

Όπως γνωστοποιήσαμε, κυκλοφορεί ο ''e-Δίαυλος'' (τχ. 2 _Νοέμβριος 2017) με συνεντεύξεις από τους  υποψηφίους προέδρους της Κεντροαριστεράς, πάνω σε πέντε (5) κοινές προς όλους καίριες ερωτήσεις και σχετική σημαντική αρθρογραφία για το εγχείρημα.

Περιεχόμενα (τχ. 2 _Νοέμβριος 2017):

1. ΝΕΑ ΠΑΡΑΤΑΞΗ :  Άρθρο - Παρέμβαση του Κώστα Σημίτη.
2. Συνεντεύξεις - Απαντήσεις των υποψηφίων για τη θέση του προέδρου της Κεντροαριστεράς σε (5) ερωτήσεις.
3. Η ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑ ξεκινάει το μεγάλο δρομολόγιο για τον προοδευτικό κόσμο και την Πατρίδα : Άρθρο πολιτικής ανάλυσης και θέσεων του Ελευθερίου Τζιόλα.



20.10.17



O ''Δίαυλος''  >>>  e- Δίαυλος.
---------------------------------------

To νέο Ψηφιακό Περιοδικό ''ΔΙΑΥΛΟΣ'' - Γ΄Περίοδος (e- Δίαυλος).
Ανοίξτε το.
Διαβάστε το.
Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο.
Η διακίνηση του είναι ελεύθερη.
Σε μεγαλύτερη ανάλυση το βλέπετε εδώ :

Φιλικά, 
Η Σύνταξη.
_________________________

Από τη Σύνταξη :

ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ για τον e-ΔΙΑΥΛΟ.
Το περιοδικό “Δίαυλος”, εκδιδόταν στη Θεσσαλονίκη, είχε μια μακρά επιτυχημένη διαδρομή, συνολικά δεκατριών (13) ετών σε δύο περιόδους, με 22.500 αναγνώστες σε όλη την Ελλάδα, προσφέροντας υψηλής στάθμης αρθρογραφία και προβληματισμό με τη συμμετοχή προσωπικοτητων από τον ελληνικό και διεθνή προοδευτικό χώρο. 
Ο “Δίαυλος”, στα πλαίσια των νέων δυναμικών εξελίξεων στο πεδίο των εντύπων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης και δικτύωσης, έχει λάβει την μορφή ηλεκτρονικού μέσου - εντύπου. 
Διατηρώντας τον τίτλο αναφοράς του (“Δίαυλος”), ανήκει πλέον στη δικτυακή ηλεκτρονική σφαίρα και ονομάζεται : e - Δίαυλος. 
Οι στόχοι του εξακολουθούν να είναι και στη νέα του διαδρομή, στις σημερινές συνθήκες, στόχοι προοδευτικού πολιτικού προβληματισμού, ανοιχτού, πολύπλευρου δημοκρατικού διαλόγου, δημιουργικών, θετικών παρεμβάσεων για μια κοινωνία ενεργών πολιτών.

1.10.17

Μετά τις γερμανικές εκλογές : τί, ποιοί  και  πώς;  
         
του Ελευθερίου Τζιόλα

         Η εικόνα και οι βαθύτερες τάσεις.
          ……………………………………………….
          Το ενδιαφέρον για τις γερμανικές εκλογές θα εξακολουθήσει.  Μιλάμε για την πρώτη οικονομία της Ευρώπης και ένα κράτος με σημαντικό ρόλο στην Ε.Ε και διεθνώς, με βασικές διαστάσεις του δημόσιου βίου του να μεταβάλλονται μετά από μια 60ετία.  
            Η εικόνα συμπυκνώνεται στα εξής :
1. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κεντρικής Εφορευτικής Επιτροπής, τα τελικά αποτελέσματα είναι: CDU/CSU 33% (2013:41,5%), SPD 20,5% (25,7%), AfD 12,6% (4,7%), FDP 10,7% (4,8%), Αριστερά (Die Linke) 9,2% (8,6%), Πράσινοι 8,9% (8,4%). Η συμμετοχή ξεπέρασε το 75%, ενώ το νέο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο θα απαρτίζεται από 700 βουλευτές, που είναι και αριθμός-ρεκόρ στις 19 κοινοβουλευτικές περιόδους ως τώρα.
2. Η Α. Μέρκελ κερδίζει μια τέταρτη θητεία στην καγκελαρία (!), όμως η παραδοσιακή κεντροδεξιά συμμαχία  CDU/CSU υπό την ηγεσία της, μολονότι αναδείχθηκε πρώτο κόμμα και η ίδια θα ηγηθεί και της νέας κυβέρνησης, πέτυχε το χειρότερο αποτέλεσμά του εδώ και 70 χρόνια.
3. Το ιστορικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα  (SPD) καταγράφει τα χειρότερο εκλογικό ποσοστό στην ιστορία του ! Περνάει πλέον στην αντιπολίτευση, για να ανασυγκροτηθεί και να αποτελέσει, μπροστά από το ακροδεξιό ΑfD, την αξιωματική αντιπολίτευση. Με το ισχνό 20%, ο M. Σουλτς, που τον Ιανουάριο του 2017 είχε ξεκινήσει με μεγάλες ελπίδες και την υποστήριξη του  100% του κόμματος του, καταρρίπτει και το αρνητικό ρεκόρ που είχε καταγράψει το 1998 ο Φ. Β. Στάινμαϊερ απέναντι στην A. Μέρκελ, με 23%.
4. Το ακροδεξιό, σωβινιστικό ΑfD (''Εναλλακτική για τη Γερμανία'') πραγματοποιεί ένα τεράστιο άλμα, 8%, από το 2013, όταν δεν είχε κατορθώσει κάν να εισέλθει στη Bundestag και καθίσταται τρίτο κόμμα. Προκαλεί, όχι μόνο εξ αιτίας της αντι-μεταναστευτικής του πολιτικής, αλλά, εν γένει, λόγω της σκληρής του ατζέντας, που επαναφέρει μνήμες της ηττημένης ναζιστικής Γερμανίας, έναν ''σεισμό'', στο επί 60 χρόνια διαμορφωμένο πλαίσιο της πολιτικής ζωής της Γερμανίας. Χωρίς να συμμεριζόμαστε τη φοβία και την άποψη που διαχέεται και τείνει να κυριαρχήσει  περί ενός συγκροτημένου, δυναμικού και με κυβερνητικές φιλοδοξίες σχήματος (του ΑfD), επισημαίνουμε ότι  η πραγματικότητα του και ό,τι εκφράζει δεν πρέπει να υποτιμηθεί.  Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί και η εσωτερική αστάθεια στον νεογέννητο πολιτικό αυτό χώρο, από τη ρήξη και την αποχώρηση του ιδρυτή - μέντορα του, καθηγητή Lucke, μέχρι την εγγονή του υπουργού οικονομικών του Χίτλερ, Μπ. Φον Στορχ και την υπερσυντηρητική, φιλόδοξη Φρ. Πέτρι. Η εξέλιξη, ωστόσο, είναι σημαντική και φέρνει τον Γκ. Βίλντερς, επικεφαλής του ακροδεξιού Κόμματος της Ελευθερίας (PVV) στην Ολλανδία να δείχνει στον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης, έναν ακροδεξιό συνασπισμό, έναν Άξονα Κομμάτων, και να δηλώνει : «Το PVV είναι δεύτερο στην Ολλανδία, το FN (Εθνικό Μέτωπο) είναι δεύτερο στη Γαλλία, το FPO (το ακροδεξιό κόμμα) είναι δεύτερο στην Αυστρία, το AfD είναι τρίτο στη Γερμανία. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο : Δεν είμαστε ισλαμικά κράτη και είμαστε η δύναμη που ανέρχεται».   
5.  Σύμφωνα με τα ανακοινωθέντα στοιχεία : από  CDU/ CSU μετακινήθηκαν προς το AfD 1.070.000 ψηφοφόροι, από το SPD 500.000, από την ''Αριστερά'' (Die Linke) 430.000, από τους Φιλελεύθερους (FDP) 50.000, και από τους ''Πράσινους''  40.000, ενώ οι νέοι ψηφοφόροι που ψήφισαν AfD έφτασαν τις 740.000 ! Και, ακόμα, στο τμήμα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, η ''Αριστερά'' χάνει την προνομιακή της θέση και την ξεπερνάει το AfD. Τα στοιχεία αυτά είναι καταλυτικά. Δείχνουν τις μετακινήσεις και τις αναζητήσεις στην κοινωνική βάση. Απαιτούν βαθύτερη ανάλυση για την αναγνώριση των αιτίων μεταξύ Βορρά –Νότου και Ανατολής –Δύσης στην ίδια τη Γερμανία, καθώς και την εκφρασμένη ανάγκη επιβεβαίωσης της ταυτότητας και του κοινού τόπου πολιτισμικών αξιών μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας.

Στο απόγειο της Μέρκελ : ανίσχυρη κυβέρνηση ή νέες εκλογές; …………………………………………………………………………………….....................
   Ο σχηματισμός κυβέρνησης θα είναι δύσκολος και  αναμένεται να ολοκληρωθεί, -αν ολοκληρωθεί-,  περί τα Χριστούγεννα. Mε δεδομένη τη μη συμμετοχή του SPD, η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης, με βάση τα συγκεκριμένα εκλογικά αποτελέσματα,  φαίνεται να είναι ο λεγόμενος συνασπισμός «Τζαμάικα» (από τα χρώματα των κομμάτων : μαύρο για το CDU, κίτρινο για τους Φιλελεύθερους (FDP), πράσινο για τους ''Πράσινους'').  Σημειώνουμε ότι η συνύπαρξη ''Πρασίνων'' και FDP δεν αναμένεται να προκύψει εύκολα, ούτε και να  συγκροτηθεί σε ισχυρή βάση, εξ άλλου, ανάλογη εμπειρία υπάρχει σε ένα  και μόνο  κρατίδιο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας. 
            Τα προβλήματα είναι πολλά και ορισμένα δείχνουν αγεφύρωτα. Μαξιμαλισμός οικολογικών αιτημάτων από τους ''Πράσινους'', προβάδισμα στις αγορές και καμία περιβαλλοντική ευαισθησία από τους Φιλελεύθερους (FDP). Στο ελληνικό ζήτημα οι διαφορές είναι τεράστιες. Με τον φωτογενή Κ. Λίντνερ του FDP, από τη μία πλευρά, να επιμένει ότι σε περίπτωση χρεοκοπίας λόγω δημοσιονομικών η έξοδος της υπεύθυνης χώρας από το ενιαίο νόμισμα, έστω προσωρινή, θα είναι απολύτως αναγκαία και προβλεπόμενη (δηλαδή, επαναφέρει, κατ΄ αυτόν τον τρόπο τη θέση περί  Grexit), και τους  ''Πράσινους'', από την άλλη, να  θέλουν αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ως αναγκαίο μέτρο για τη βιωσιμότητά του, πρόταση που δεν συζητά κάν το  FDP. Προβλήματα ορθώνουν οι Φιλελεύθεροι και στα σχέδια του Γάλλου Προέδρου, Ε. Μακρόν, στην αύξηση του Κοινοτικού Προϋπολογισμού με στόχο την αναπτυξιακή ενίσχυση των αδύναμων χωρών και, ιδιαίτερα, των χωρών που εξέρχονται από την κρίση.  Οι Φιλελεύθεροι, επίσης,  διεκδικούν το υπουργείο Οικονομικών, αλλά είναι σαφές ότι η Α. Μέρκελ δύσκολα θα θυσίαζε τον Β. Σόιμπλε, στυλοβάτη μέχρι τώρα της οικονομικής πολιτικής και της  παράταξής της (η θεσμική του αναβάθμιση δείχνει πιθανότερη).  
     Εκτιμούμε, όμως ότι ο σχηματισμός κυβέρνησης, όπως παρουσιάσθηκε, δεν αποτελεί μονόδρομο, μολονότι για τα γερμανικά πολιτικά ήθη, η κυβερνητική συνεργασία είναι το συνηθέστερο. Ένας νέος γύρος εκλογών δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Οι μεγάλες δυσκολίες του εγχειρήματος (''Τζαμάικα''), αλλά και οι εξελίξεις της αμέσως επόμενης περιόδου στο AfD, όπου ήδη διαπιστώνονται ρήγματα (π.χ., η συμπρόεδρος του κόμματος Φρ. Πέτρι, κάνοντας λόγο για «εσωτερική διχογνωμία σε θέματα ουσίας», δεν θα συμμετάσχει στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του AfD !), κυρίως,  όμως,  η αποφάσεις της Α. Μέρκελ για το ρόλο της κατά την τελευταία της αυτή θητεία, στο απόγειο της καριέρας της,  στην ηγεσία του Γερμανικού κράτους, για τη Γερμανία και για την Ευρώπη και το μέλλον τους  θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πρόκληση ενός νέου γύρου εκλογών για την ενδυνάμωσή της  και το ξεκαθάρισμα του τοπίου. Ένας τέτοιος, πιθανός δεύτερος γύρος εκλογών θα περιέχει, πάντως, νέα προγραμματικά στοιχεία που δεν είχαν περιληφθεί  στις εκλογές της 24ης Σεπτεμβρίου και κατά κάποιο τρόπο θα έχουν και τη συναίνεση - άτυπη συμφωνία του Γάλλου Προέδρου για τη νέα  ευρωπαϊκή  στρατηγική. Στην πραγματικότητα,  θα ήταν οι εκλογές που δεν έγιναν, την 24η Σεπτέμβρη. Θα είχαν ουσιώδες περιεχόμενο, μείζονα  διακυβεύματα και πραγματικό ενδιαφέρον, ανάλογα με τα ζητούμενα της εποχής και των σύγχρονων προκλήσεων.

            Τo SPD, μετά την οχταετή κυβερνητική σύμπραξη.
           ………………………………………………………………………..
Το SPD πλήρωσε ακριβά την οχταετή (!) συμμετοχή του στις κυβερνήσεις ''μεγάλου συνασπισμού''. Μετά την ατζέντα του σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Σρέντερ, η οικονομική ωριμότητα και η χρονική υλοποίηση της οποίας απέδωσε  καρπούς εντός της θητείας της Μέρκελ, η υπαγωγή  του SPD υπό την κυριαρχία και στο πλαίσιο της Α. Μέρκελ  σε ρόλο ''δεύτερου'' επί μακρύ, μάλιστα, χρόνο, απονεύρωσε ιδεολογικά και αποχρωμάτισε πολιτικά το ιστορικό κόμμα, οδηγώντας -το σε ευρεία αμφισβήτηση και σε αποσύνδεση από σημαντικά κοινωνικά στρώματα και τη νεολαία. Αποτέλεσμα, η πλήρως απογοητευτική επίδοση της 24ης Σεπτεμβρίου.
       Παρά το γεγονός ότι η απόφαση συμμετοχής στη δεύτερη κυβέρνηση  του ''μεγάλου συνασπισμού'' είχε ληφθεί με απόφαση της βάσης του κόμματος, πρέπει να υπογραμμισθεί η σθεναρή και τεκμηριωμένη αντίθεση της Αριστερής του Πτέρυγας σ΄ αυτήν την επιλογή. Το συντριπτικό πλήγμα στον κλασικό άξονα για τη μείζονα πολιτική διαίρεση σε Αριστερά και Δεξιά προήλθε κυρίως από το γεγονός της αναίρεσης αυτής της διαίρεσης/πόλωσης από τους ίδιους τους φορείς - πρωταγωνιστές της (CDU/CSU - SPD), προσφέροντας μια εικόνα συνώθησης, σύμπτωσης  στον εξομοιωτικό χώρο του Κέντρου. Ιδιαίτερα το  SPD, είχε κάθε λόγο να διατηρεί αυτό το δίπολο, αυτή τη ''διαίρεση'', εμφανιζόμενο ως εναλλακτική κι όχι ως ''δεύτερη'', ακολουθούσα δύναμη, επί οκτώ έτη. Η αναίρεση αυτής της ''πόλωσης'', απονεύρωσε ιδεολογικοπολιτικά το χώρο, αποσύνδεσε δυνάμεις, στέλνοντας για εναλλακτική  μισό εκατομμύριο ψηφοφόρους των σοσιαλδημοκρατών στο AfD !  

           Η  Ελλάδα και τα αποτελέσματα  των γερμανικών εκλογών.
            …………………………………………………………………………………
     Τα αποτελέσματα των εκλογών στη Γερμανία και τα πιθανά κυβερνητικά σενάρια γέμισαν σκεπτικισμό  τον ελληνικό χώρο. Δείγμα, ότι το πολιτικό δυναμικό της χώρας και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης λειτουργούν οριακά, παγιδευμένοι σε κλισέ. Η κυβέρνηση της Ελλάδας,  έχει μπροστά της ένα Πρόγραμμα και μια διαδρομή να εκτελέσει. Αν το πράξει, όπως έχει πολλαπλά και επανειλημμένα δεσμευθεί, δεν έχει να  φοβηθεί. Βρίσκεται στην γ΄αξιολόγηση. Δεν περιλαμβάνει πουθενά η γ΄ αξιολόγηση, οποιαδήποτε σχέση, όρο ή οτιδήποτε, σχετιζόμενο με τις εκλογές της Γερμανίας ή πιο πριν της Γαλλίας κλπ. Γι αυτό και ο Γάλλος Πρόεδρος όταν βρέθηκε εδώ, πέρα από τα φιλικά του λόγια, μίλησε όπως και όλοι οι προηγούμενοι, ακριβώς ίδια, για το Πρόγραμμα και τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης. Λοιπόν, το ''καφενείο'', και η φτηνή εσωτερική κατανάλωση, δεν έχει σχέση με τα καθήκοντα και τις ευθύνες.
            Ένα σοβαρό ανοιχτό θέμα είναι οι γερμανο-τουρκικές σχέσεις και κατ' επέκταση τις ευρω-τουρκικές, ένα ζήτημα που αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Η ισχυρή παρουσία του AfD, δεν αποτελεί μόνο σημείο ανησυχίας για τη Γερμανία και την Ευρώπη, αλλά θα έχει επιπτώσεις  και σε ορισμένα ζητήματα. Σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του είναι συντηρητικοί πολίτες που μετακινήθηκαν  από το CDU, λόγω και της περισσότερο ανεκτικής πολιτικής της Μέρκελ σε θέματα όπως το προσφυγικό και οι σχέσεις με την Τουρκία. Επίσης, το FDP , έχει υιοθετήσει σκληρή στάση στην προοπτική εμβάθυνσης της Ένωσης, υποστηρίζοντας το "πάγωμα" των οικονομικο-πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα. Οι εκκλήσεις για πλήρη τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ή τη μη επικαιροποίηση της Τελωνειακής Ένωσης ακούγονταν από όλα τα κόμματα. Το προσεχές διάστημα η ένταση με την Άγκυρα όχι μόνο θα συνεχισθεί, αλλά και θα αυξηθεί. Στο πλαίσιο αυτό θα δοκιμασθεί και η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας για το προσφυγικό, αλλά και οι σχέσεις με την χώρα μας.
       Εκείνο που η Ελλάδα πρέπει με κάθε τρόπο να πετύχει, να κάνει συνείδηση και της Γερμανίας και όλων των Ευρωπαϊκών χωρών είναι ότι τα σύνορα της Ελλάδας στο Αιγαίο και στον Έβρο είναι σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ό,τι σημαίνει αυτό (σε πιθανή παραβίαση, ή απειλή, ή χρήση βίας κλπ) για κάθε μέλος- χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δηλαδή, ότι αποτελεί προσβολή της κυριαρχίας όχι απλώς της Ελλάδας, αλλά και κάθε χώρας-μέλους, είτε αυτή είναι η Γερμανία, είτε η  Γαλλία, είτε όποια άλλη.

            Αντεπίθεση για την Ευρώπη.
           …………………………………………
Οι εκλογές στη Γερμανία, καταγράφοντας μια μετατόπιση του σκηνικού ακόμα δεξιότερα, οδηγούν σε σοβαρές σκέψεις και απαισιόδοξα συμπεράσματα  για την πορεία των ευρωπαϊκών κοινωνιών και του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, το οποίο την τελευταία  δεκαετία βρίσκεται σε συνολική υποχώρηση.  Το καίριο ερώτημα είναι μπορεί να αντιστραφεί αυτή η πορεία καθίζησης του ευρωπαϊκού υποδείγματος -εγχειρήματος και να αναζωογονηθεί, να ανορθωθεί η Ε.Ε, ως ένωση πολιτική, οικονομική,  δημοκρατική ; Τούτο θα σήμαινε την αλλαγή πολιτικών που διατηρήσαν και  διατηρούν το χάσμα Βορρά - Νότου στην Ε.Ε. Και ιδιαίτερα τα τελευταία 10 χρόνια, το χάσμα : Γερμανίας και ισχυρών βορειο-κεντρικών δορυφόρων της , από τη μια, και υπολοίπων χωρών της Ε.Ε. (και εντός της ευρωζώνης, ειδικότερα), από την άλλη.  Μετά το Brexit,  και την μετά από αιώνες ιδιότυπη αυτοαπομόνωση της Μ. Βρετανίας (!), το στοίχημα αυτό ενδιαφέρει καθοριστικά τις χώρες -μέλη του ευρώ, καθώς και όλες τις χώρες της Ε.Ε.. Χωρίς μια μεγάλη προοδευτική Αντεπίθεση, μακράς διάρκειας, καλά σχεδιασμένη, με εθνικά και περιφερειακά  ερείσματα και κοινωνικούς συσχετισμούς αυτή η προοπτική δεν μπορεί να υπάρξει. Αλλά, αν αυτήν η προοπτική δεν υπάρξει, η Ε.Ε. τελικά δεν θα υπάρξει.
         Η προοδευτική, δηλαδή, Αντεπίθεση είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θεσσαλονίκη, 26 Σεπτεμβρίου 2017.

Ελευθέριος Τζιόλας

18.9.17

          Δύο σχέδια για την Κεντροαριστερά.
          ----------------------------------------------
            του Ελευθερίου Τζιόλα

            Σχεδιασμοί στην κεντροαριστερά : διατήρηση κεκτημένων ή αλλαγή ;
            .......................................................................................................................
         Δύο σχέδια, μάλλον σχεδιασμοί, φαίνεται ότι υπάρχουν σε εξέλιξη, παράλληλα, στον ευρύτερο χώρο, που συνηθίζεται λόγω  χωρικής θέσης στο πολιτικό σκηνικό, να ονομάζεται Κεντροαριστερά. Τους ονομάζουμε  σχεδιασμούς, κι όχι σχέδια, διότι η έννοια του σχεδίου αναφέρεται σε  μία στρατηγική- ένα πλάνο  πιο δομημένο, πιο συγκροτημένο, με σαφείς στόχους, ευκρινή υποβαστάζουσα ιδεολογία,  αρθρωμένες προτεραιότητες και διακυβεύματα.
         Η πρώτη είναι αποτέλεσμα και ταυτόχρονα μια ενδιάμεση φάση  μιας  πολύμορφης εξελικτικής προσπάθειας με χρονική, μέχρι σήμερα, διάρκεια περίπου ενός  και πλέον έτους και  κυρίως κινήθηκε και υποστηρίχθηκε από  τη Φ.Γεννηματά και το ΠΑΣΟΚ.  Αφορά στο εγχείρημα της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, που εισέρχεται σε φάση αποκρυστάλλωσης ορισμένων ηγετικών και πολιτικών χαρακτηριστικών της. Στοιχεία που συνιστούν σταθμό,  της μέχρι τώρα διαδρομής, και ταυτόχρονα αφετηρία για τη συνέχιση μιας επόμενης με ανοιχτά, ωστόσο, θέματα και αιτούμενα. Τα σημαντικότερα μεταξύ άλλων είναι : ο νέος φορέας ως δομή και συγκρότηση, η πολιτική  και ιδεολογική του ταυτότητα, η μετάβαση από τον σημερινό πολυκομματικό του συγκερασμό στη νέα του σύνθεση και οργάνωση.
          Η δεύτερη  προέρχεται από τον Α.Τσίπρα, έχει έντονο το στοιχείο της προσωπικής –ηγετικής  κίνησης, αποτελεί μάλλον μια πρωτοβουλία που υπερβαίνει το status και τους ‘’μέσους όρους’’  του  ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται σε συγκροτημένα ερείσματα και να συσχετίζεται με αρμούς  του μεγάλου εκλογικού, δημοκρατικού χώρου που του προσέφερε την κυβερνητική αναρρίχηση. Ταυτόχρονα,  έχοντας πίσω της : ένα παρελθόν ατολμίας σε μεγάλες πρωτοβουλίες μετασχηματισμού, ευρύτητας και βάθους, τα καθηλωτικά βάρη και τις αντιφατικότητες  της ασκούμενης κυβερνητικής πολιτικής, καθώς και την πίεση της κλεψύδρας του χρόνου,  η κίνηση αυτή δείχνει  μετέωρη.
          Η πρώτη σε εξέλιξη πρωτοβουλία, της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, δείχνει να διαθέτει στην συγκυρία κάποιο momentum, εκφράζει μία συσπείρωση, τη σημαντικότερη μέχρι σήμερα, - καθ΄ όλη τη διάρκεια της επτάχρονης  κρίσης-,  και μολονότι αυτή καταγράφεται ως σύγκλιση  κυρίως ηγετικών παραγόντων, διαχέει στον συγκεκριμένο χώρο ένα μήνυμα συμπόρευσης και μία αίσθηση δυναμικής.
     Η δεύτερη του Α.Τσίπρα είναι σαφές ότι υστερεί σε υποστήριξη με στοιχεία δυναμικής, διατηρώντας ωστόσο την εμβέλεια που μπορεί η πρωθυπουργική  θέση ισχύος να προσδίδει. Το momentum  δεν βρίσκεται στην περιοχή της κυβέρνησης, ούτε του ΣΥΡΙΖΑ που καταγράφει ανοιχτά τις αδυναμίες μου και η πορεία του είναι πτωτική. Το σημείο εκκίνησης του Α.Τσίπρα για το εγχείρημα της διεύρυνσης και του όποιου - αδιευκρίνιστου,  πάντως - μετασχηματισμού  δεν είναι, πλέον,  το αντίστοιχο του τέλους του 2014, ούτε του Σεπτεμβρίου του 2015, ούτε του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ του Οκτώβρη του 2016. Ενώ, ταυτόχρονα, και τα ανοιχτά ζητήματα που αφορούν στην πρωτοβουλία  της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, ως θέματα (ως ατζέντα), υπάρχουν  και για την όποια εξέλιξη - πρόοδο επιδιώκει να πετύχει ο Α.Τσίπρας (φορέας, πρόγραμμα, στρατηγική).
      Το πιθανότερο είναι ο Α.Τσίπρας να πορευθεί κατ΄ αυτόν τον τρόπο μέχρι τις εκλογές του φθινοπώρου του 2018, χωρίς καμία ουσιαστικότερη αλλαγή, πέρα από ορισμένες κινήσεις ψηφοδελτίων, όσες κατορθώσει να πραγματοποιήσει εξαργυρώνοντας σχέσεις της  κυβερνητικής του εξουσίας,  επιδιώκοντας με ρηχές πρωτοβουλίες και δημαγωγικό λόγο να συγκρατήσει τμήματα του μεγάλου εκλογικού ποσοστού,  προέλευσης του δημοκρατικού χώρου, που κάλυπτε το ΠΑΣΟΚ. Έχοντας , βέβαια, και ο ίδιος, ανάλογο με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη, θέμα συμμαχιών, το οποίο το έλυσε με την ''μικρή'' Δεξιά, και μάλιστα ακροδεξιά, του Π. Καμμένου (ΑΝΕΛ). Αυτή η ισοφάριση, ΠΑΣΟΚ με τη ''μεγάλη'' Δεξιά (''Ν.Δ''- Σαμαράς), Α.Τσίπρας -ΣΥΡΙΖΑ με την ''μικρή'' Δεξιά (ΑΝΕΛ - Καμμένος), αχρηστεύοντας κάθε λογική προγραμματικών αρχών και συγκλίσεων, έχει εισάγει μια κυνική εξουσιαστική αντίληψη. Μια αντίληψη για κυβερνητικές συμμαχίες χωρίς προγραμματικές αρχές, ιδεολογικές συγγένειες και συμφωνία σε προτεραιότητες, επιλογές και στόχους. Αντίληψη, επικίνδυνη που πρέπει σε προτεραιότητα να ανατραπεί.

            Η Δημοκρατική Συμπαράταξη και το ΠΑΣΟΚ : τα διλλήματα.
            ..........................................................................................................
            Η πρωτοβουλία της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, έχει μπροστά της δύο καίρια ζητήματα.
           Το πρώτο είναι ένα ζωτικό, άλυτο εσωτερικό ζήτημα, ένα κεντρικό ερώτημα, που αφορά στη σημαντικότερη κινούσα δύναμη του εγχειρήματος, το ΠΑΣΟΚ : Ποιά είναι και θα είναι στο μέλλον η πορεία και η τύχη του ΠΑΣΟΚ. Έχει αποφασίσει, - πότε, ποιοί και με ποιούς όρους ; - να αυτοδιαλυθεί ; Επί πλέον, υπάρχει επ΄ αυτού  συμφωνία και με τα άλλα σχήματα ; Η διάσπαση του ΠΑΣΟΚ από τον Γ. Παπανδρέου, και η επιμονή του για διατήρηση , σε κάθε περίπτωση, του μικρού, εξωκοινοβουλευτικού  ΚΙΔΗΣΟ, δεν σημαίνει, άραγε, ότι με την αυτοδιάλυση του ΠΑΣΟΚ, ο μόνος διάδοχος - κληρονόμος θα είναι το όνομα Παπανδρέου και το σχήμα που θα θυμίζει την ιστορία του ΠΑΣΟΚ και το ότι προήλθε από το ΠΑΣΟΚ (που θα έχει αυτοακυρωθεί). Υπάρχει, ασφαλώς, το ενδεχόμενο, - και δείχνει πολύ πιθανό -, ότι όλο το εγχείρημα της αναγέννησης και της νέας δόμησης της Κεντροαριστεράς να παραπεμφθεί μετά τις επόμενες εκλογές και να προχωρήσει στη βάση και των δεδομένων που τότε, το φθινόπωρο του 2018,  θα αναδειχθούν. Γεγονός, που αδυνατίζει το δρομολογούμενο εγχείρημα, το μετατρέπει σε ανάδειξη αρχηγού για τις ερχόμενες εκλογές και σε δημιουργία ενός εκλογικού συνασπισμού. Γεγονός, που, αν συμβεί, μετατρέπει την προσδοκία σε αμηχανία και απογοήτευση,  παραπέμποντας το εγχείρημα στο μέλλον.
            Το δεύτερο αφορά στις συμμαχίες, και ιδιαίτερα τις κυβερνητικές συμμαχίες, μετά μάλιστα τις επόμενες εκλογές. Το ενδεχόμενο του ρήγματος, ακόμα και της διάσπασης σ΄ αυτό το ζήτημα δεν μπορεί να αποκλεισθεί, αν αντιληφθούμε πραγματικά το υπόστρωμα των δυνάμεων και τα συμφέροντα ισχύος που συσχετίζονται  με την υπόθεση αυτή, καθώς και τη συναφή ένταξη - εμπλοκή  επώνυμων στελεχών. Η σχετική ρητορική, σχεδόν πλημμυρίδα, για την αναγκαιότητα και την βεβαιότητα  επιτυχίας  του ''Κέντρου'', και του νέου φορέα που πρέπει να είναι το ελληνικό Κέντρο, προσφέρει αντίθετη υπηρεσία από την αναγκαία. Τοποθετημένος ο νέος φορέας στο Κέντρο της  πολιτικής  χωροθεσίας, χωρίς πραγματικά αυτόνομα χαρακτηριστικά, πρόκειται να υποστεί την αφαίμαξη και από τ΄αριστερά και από τα δεξιά, Σε θέση ''σάντουϊτς'', θα ρηγματωθεί, προτιμώντας, τελικά, ως συνήθως, την δεξιόστροφη κίνηση εξουσίας κάνοντας και τις ανάλογες επιλογές (πολιτικές και συγκυβέρνησης).

                      Πολλοί αναρωτιούνται : ''άν ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ;''
                      ......................................................................................................
            Αλλά, και όσοι μιλούν στο όνομα της Αριστεράς, χρησιμοποιώντας, ακόμα και το εμβληματικό όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου, θέλοντας να υποδείξουν  μια σύμπλευση με τον Α. Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ, πραγματοποιούν διπλό λάθος.
            Το πρώτο λάθος, αφορά στην ''σύμπλευση'', στην τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ και του εγχειρήματος της αναγέννησης της Κεντροαριστεράς στην τροχιά πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ, ως υποστηρικτή του. Τούτο δεν είναι μόνο λάθος, πρόκειται για λαθροχειρία με χρήση μάλιστα του ονόματος του Ανδρέα Παπανδρέου  και της υποτιθέμενης αυθεντικής ερμηνείας των  απόψεών του.
            Για τον Ανδρέα Παπανδρέου και τη σκέψη του, αλλά και για το μείζον εγχείρημα που στοχεύει  να επαναδρομολογήσει ριζικά, να αλλάξει αποφασιστικά τις πολιτικές εξελίξεις, το κομματικό γίγνεσθαι και την αναδιάταξή του στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στον μη συντηρητικό - προοδευτικό χώρο, με τη δημιουργία του Φορέα- Κορμού, δεν ήταν ποτέ και δεν θα ήταν και σήμερα, να αρνηθεί μεν την Ένωση Κέντρου, αλλά, όμως, να γίνει συμπληρωματικό σχήμα της παραδοσιακής αριστεράς, ή όποιου άλλου μορφώματός της (σαν τον ΣΥΡΙΖΑ).
            Η αυτονομία, η κυρίαρχη ανάδειξη της προοδευτικής, σύγχρονης σοσιαλιστικής Πολιτικής και του Φορέα της είναι η καρδιά, το καίριο ζήτημα, το στρατηγικό ζητούμενο.  Τα εκλογικά ποσοστά δεν είναι κληρονομικό δικαίωμα, ούτε μια σταθερή συνθήκη, ούτε δεδομένο αμετάβλητο. Ο πρώτος που αυτό το δίδαξε και το έδειξε στην πράξη μεταπολιτευτικά ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όσοι μετρούν, όσοι υπολογίζουν τις πολιτικές κινήσεις με τα πιθανά εκλογικά αποτελέσματα και τις δημοσκοπήσεις, και στο πλαίσιο αυτό επιστρατεύουν κατόπιν ''θεωρίες'' και προτάσεις συμμαχιών,  ας πάψουν να μιλάνε και να καταπιάνονται με την αναγέννηση της Κεντροαριστεράς και του Σοσιαλιστικού Κινήματος, ας περιοριστούν  με ειλικρίνεια σ΄ αυτό που τους εκπροσωπεί.
            Το γεγονός, πάντως, ότι αναπτύσσεται αυτή η κινητικότητα στον χώρο της κεντροαριστεράς είναι μια σοβαρή εξέλιξη από την οποία αναμένεται και μια επαναφορά της σχετικής ατζέντας της και των δυνάμεών της, σε συνδυασμό μάλιστα με τις εξελίξεις στην Ευρώπη, όπου η όψη της υπαγωγής της σοσιαλδημοκρατίας (ιδιαίτερα της γερμανικής) υπό την  συντηρητική ατζέντα, δεν μπορεί να αποκρύψει τις ανερχόμενες, δυναμικές όψεις των άλλων δυνάμεων σε σοσιαλιστικά και εργατικά κόμματα. Πολλά θα αποσαφηνισθούν στο επόμενο διάστημα. Πάντως, η αυτονομία του προοδευτικού- σοσιαλιστικού πόλου, της κατανόησης της ιστορικής  του  προσφοράς, της υποστήριξης  και συνειδητοποίησης  της πολιτικής του  αναγκαιότητας  είναι μείζονα  ζητούμενα στα περί την κεντροαριστερά. 

Θεσσαλονίκη,  15 Σεπτεμβρίου 2018.

Ελευθέριος Τζιόλας


3.7.17

            Ενέργεια,  Πετρέλαιο,  νέα Εποχή, Ελλάδα :
            Tίποτα δεν θα είναι   όπως παλιά.
            -----------------------------------------------------------
              του Ελευθέριου Τζιόλα
              Χημικού Μηχανικού, ειδικού σε θέματα Ενέργειας

             Πετρέλαιο : το μέλλον του ;
             .............................................
  
           Στα τέλη Μαΐου 2017, ο ΟPΕC και άλλοι παραγωγοί πετρελαίου συμφώνησαν να επεκτείνουν τις περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου μέχρι τον Μάρτιο του 2018. Tότε, οι περισσότεροι αναλυτές ανέμεναν ότι η αγορά θα ανταμείψει την ανακοίνωση με κάποιο ράλι τιμών. Αυτή η πρόβλεψη ενισχύθηκε από μια μικρή ανάκαμψη των τιμών η οποία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε δηλώσεις της συνάντησης του ΟPΕC και στον απόηχό τους. Παραδόξως, η επίσημη αυτή η ανακοίνωση περικοπών προκάλεσε πτώση τιμών, η οποία ακύρωσε σχεδόν όλα τα κέρδη που απέσπασαν από την ανακοίνωση της αρχικής συμφωνίας. Απώλειες, όμως, που αντισταθμίζονται από τα μεγάλα περιθώρια κέρδους, μεταξύ των χαμηλών τιμών αργού και σταθεροποιημένων σχετικά υψηλά τιμών διϋλισμένων προϊόντων της αγοράς, ιδιαίτερα για μονάδες εξελιγμένων τεχνολογιών κατεργασίας αργού με έμφαση στα ελαφρά και ''λευκά'' πετρελαιοειδή.
         Είναι προφανές ότι χρειάζεται μια βαθύτερη διερεύνηση, τη στιγμή μάλιστα, που φέτος η ζήτηση πετρελαίου υποχωρεί, λειτουργώντας ως πρόσθετο εμπόδιο στις περικοπές, διατηρώντας σταθερές τις τιμές γύρω στο 50 $.
            Κατά τη διάρκεια των έξι (6) μηνών, από την έναρξη των περικοπών, το ευρύτερο τοπίο της ενέργειας συνέχισε να υφίσταται σεισμικές μεταμορφώσεις. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) έχουν επιτύχει ρεκόρ χαμηλών  τιμών που τις καθιστούν ανταγωνιστικές με τα ορυκτά καύσιμα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το Bloomberg New Energy Finance (BNEF) υπολογίζει ότι  τα φωτοβολταϊκά συστήματα θα είναι  φθηνότερα από ό,τι  ο άνθρακας παγκοσμίως έως το 2021, και με σταθερή πτώση κόστους 60%-80% τα τελευταία 5 χρόνια.
       Παρ΄ όλα αυτά λόγω της ανόδου της ενεργειακής ζήτησης  - κατανάλωσης οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως, από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα κορυφωθούν το 2026. Η Κίνα και η Ινδία, οι οποίες αναμένεται να αυξήσουν θεαματικά τη ζήτηση πετρελαίου τις επόμενες δεκαετίες, με κορύφωση την πενταετία 2025 -2030, προχώρησαν σε κολοσσιαία σχέδια για ηλεκτρικά οχήματα (EVs) που θα αλλάξουν τις μελλοντικές προοπτικές. Τον περασμένο μήνα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντ. Τράμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού, επιφέροντας ένα χτύπημα στις ΑΠΕ υπέρ των ορυκτών καυσίμων, το οποίο, όμως, όπως δείχνουν τα πράγματα θα αντισταθμισθεί χωρίς σοβαρές μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις για τις ΑΠΕ.
            Όταν ο ΟPEC αποφάσισε να ανοίξει τους κρουνούς στα τέλη του 2014 και να υπερασπιστεί το μερίδιό του από τους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου των ΗΠΑ, αξιοποιούσε το συγκριτικά χαμηλό κόστος παραγωγής του για να οδηγήσει τους αμερικανούς παραγωγούς υψηλού κόστους έξω από την αγορά. Στα δύο (2) χρόνια ανταγωνιστικής φθοράς που ακολούθησαν, οι παραγωγοί σχιστολιθικού  επέδειξαν ανθεκτικότητα, στηριζόμενοι σε κέρδη από την αποτελεσματικότητα, αντιστάθμιση και μείωση του κόστους για να επιβιώσουν.
            Εκτός από τον σκληρό ανταγωνιστή - παίκτη του σχιστολιθικού πετρελαίου, και ενώ υπήρξε μια ορισμένη  συμμόρφωση με τη συμφωνία  του OPEC, πρέπει να σημειωθεί  η ιστορικά διαμορφωμένη πλέον απόκλιση της Ρωσίας, η οποία ρίχνει πάντα στην αγορά  επί πλέον προσφορά, καθώς και η θεαματική επανεμφάνιση των πλωτών αποθηκών στην Ασία και εν μέρει στην Αφρική. Αλλά, και η απαλλαγή της  Νιγηρίας και της Λιβύης από τη συμφωνία με σκοπό  να ελέγξουν μέσω της αύξησης της παραγωγής τους τις εγχώριες ταραχές τους, επιτρέποντάς τους να αυξήσουν την παραγωγή οδήγησε σε μερική υποβάθμιση των περικοπών. Η Λιβύη, για την οποία υπάρχει και ελληνικό ενδιαφέρον, και ενδιαφέρον των χωρών της λεκάνης της Μεσογείου, ξεπέρασε πρόσφατα 800 χιλιάδες bpd από 570 χιλιάδες bpd πριν από τις περικοπές, ενώ στόχος της είναι να επιτευχθεί σύντομα 1 εκατ. bpd και,  τελικά,  να φθάσει το επίπεδο παραγωγής πριν από τον εμφύλιο πόλεμο, στα 1,6 εκατ. bpd.      Τι  θα συμβεί , όμως, στα τέλη Μαρτίου 2018 και μετά απ΄ αυτόν ;  Θα δούμε μια επανάληψη των τελευταίων τριών ετών, όπου ο ΟPEC και οι εταίροι του για να υπερασπιστούν το μερίδιο αγοράς θα ανοίξουν τους κρουνούς, ενώ και οι παραγωγοί σχιστολιθικών στις ΗΠΑ θα ''σηκώσουν το γάντι'', οδηγώντας σε αύξηση των αποθεμάτων; Ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι υπερβολικό, δεδομένου ότι οι παραγωγοί σχιστολιθικού των ΗΠΑ έχουν πρόσβαση σε φθηνή πίστωση,  που τους επιτρέπει να αναλαμβάνουν στοιχήματα και να αξιοποιούν  χρηματο-οικονομικά εργαλεία, όπως η αντιστάθμιση για υψηλότερες τιμές.
            Σε κάθε περίπτωση , πάντως, η  πετρελαϊκή βιομηχανία πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο της πολιτικής και των συμφωνιών για το κλίμα και της ευρύτερης ενεργειακής βιομηχανίας, καθώς οι κανονισμοί και ο ανταγωνισμός με εναλλακτικές πηγές ενέργειας θα καθορίσουν τις εξελίξεις. Παρά τις κινήσεις Τράμπ, θα είναι όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί η αλλαγή του κλίματος και οι συνακόλουθοι καταστροφικοί κίνδυνοι, όταν, μάλιστα, το περασμένο έτος καταγράφηκαν ανοδικές θερμοκρασίες παγκοσμίως, με τη θερμοκρασία της Αρκτικής να ανέρχεται με διπλάσιο ρυθμό από τις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Και, στο άλλο άκρο, η Ανταρκτική να γίνεται πράσινη καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης των βρύων έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ τα παρατεταμένα κύματα θερμότητας στο Βόρειο Ημισφαίριο και η άνοδος της ωκεάνιας οξύτητας, αποτελούν αδιαμφισβήτητα σημάδια ανεπανόρθωτης προσβολής του πλανητικού, γήϊνου οικοσυστήματος.

            Ανανεώσιμες Πηγές, Ηλεκτροκίνηση, Ψηφιοποίηση :  μεγάλοι μοχλοί.
            ......................................................................................................................

            Η συμφωνία των Παρισίων αποτελεί ένα βήμα μιας συντονισμένης  παγκόσμιας δράσης, με ανά πενταετία επανεξέταση της, μολονότι  απέχει αρκετά από το απαιτούμενο διατήρησης  της  θερμοκρασία κάτω από 2o C. Υπάρχουν  έθνη που έχουν διπλασιάσει τις δεσμεύσεις τους για το κλίμα, ενώ και  διακεκριμένα άτομα όπως ο π. δήμαρχος της Ν. Υόρκης  Μ. Βlooberg  και ο φυσικός St. Hawking συνεργάστηκαν με κορυφαίες εταιρείες που περιλαμβάνουν και πολυεθνικές πετρελαιοειδών, όπως οι  BP, Exxon,  Shell και Total, για ένα  Συμβούλιο Ηγεσίας για το Κλίμα, υποστηρίζοντας την καθιέρωση φόρου επί των ορυκτών καυσίμων, ως τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
            Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ΑΠΕ  αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ όλων των νέων πηγών παραγωγής ενέργειας που προστίθενται στο δίκτυο για τα δύο (2) τελευταία συνεχόμενα χρόνια. Η Κίνα, με τις μεγαλύτερες στον κόσμο εκπομπές, ανακοίνωσε μια τεράστια επένδυση ύψους 360 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΑΠΕ ανανεώσιμες πηγές έως το 2020 και, μαζί με την Ινδία, αποφάσισαν να ακυρώσουν πάνω από 100 έργα άνθρακα μόνο για το τρέχον έτος !
            Το μειονέκτημα των ΑΠΕ  βρίσκεται στο ότι είναι διαλείπουσες πηγές ενέργειας και απαιτούν αποθήκευση για να εξισορροπήσουν  την προσφορά και τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Οι μπαταρίες αναπτύσσονται όλο και περισσότερο για αποθήκευση, παρέχουν ισχύ τη νύχτα και όταν ο άνεμος δεν φυσάει. Εντυπωσιακά, ενώ η χωρητικότητα αποθήκευσης μεγάλων συστημάτων μπαταριών ιόντων λιθίου υπερδιπλασιάστηκε τον περασμένο χρόνο, οι τιμές αυτών των μονάδων έχουν μειωθεί στο ήμισυ από το 2014 και θα μειωθούν περαιτέρω.
            Το πετρέλαιο, τις προηγούμενες δεκαετίες, ήταν ασυναγώνιστο  στην ευρύτερη βιομηχανία ενέργειας, καθώς κατείχε, κι ακόμα κατέχει, μια ασύγκριτη θέση στην άμεση τροφοδοσία από πρατήρια στον τομέα της κίνησης και των μεταφορών. Το Bloomberg ανέφερε πρόσφατα ότι ο συνδυασμός της αύξησης της αποδοτικότητας των ηλεκτροκίνητων και της αλλαγής καυσίμων (στο φυσικό αέριο και στα βιοκαύσιμα) θα μειώσει τη ζήτηση πετρελαίου κατά 20 εκατομμύρια bpd μέχρι το έτος 2040, σε σύγκριση με το σημερινό επίπεδο ζήτησης των 97 εκατομμυρίων bpd !
      Υπάρχει, όμως, ένα πολύ σημαντικό στοιχείο : μόνο το 45-60% του πετρελαίου που καταναλώνεται χρησιμοποιείται στις μεταφορές, ενώ τα υπόλοιπα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πετροχημικών προϊόντων και η ζήτηση αυτή προβλέπεται να αυξηθεί τις επόμενες δεκαετίες. Ακόμα και ο ''εξολοθρευτής'' του  πετρελαίου, - τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs) -,  θα χρειάζονται πλαστικά, ταμπλό, υφάσματα για ταπετσαρίες, αφρό για καθίσματα κλπ. Τα πλαστικά, τα συνθετικά υφάσματα και ο αφρός είναι μόνο μερικά παραδείγματα των χιλιάδων χημικών προϊόντων που παράγονται από το πετρέλαιο και ο κόσμος θα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί,  ακόμη και μετά τη διακοπή της καύσης πετρελαίου ως καύσιμο. Κατά συνέπεια, οι χημικές ουσίες θα είναι μια αγορά για το πετρέλαιο που εκτοπίζεται από τον τομέα των μεταφορών, αν και όχι πλήρως.
            Η βιοτεχνολογία, βέβαια,  έχει τη δυνατότητα να παρέχει εναλλακτικές χημικές πρώτες ύλες. Οι μικροοργανισμοί και τα άλγη έχουν χρησιμοποιηθεί  για να μετατρέψουν βιολογικά ή άλλα φθηνά διαθέσιμα υλικά σε υδρογονάνθρακες, τα οποία στη συνέχεια μπορούν να αντικαταστήσουν τα κλάσματα του αργού πετρελαίου στην χημική βιομηχανία. Απαιτείται όμως μια σημαντική πρόοδος πριν αυτές οι διαδικασίες μπορέσουν να αποδώσουν  και να γίνουν  οικονομικά βιώσιμες.

            Τίποτα δεν θα είναι όπως παλιά.
             .....................................................

            Η πετρελαϊκή βιομηχανία, την επόμενη δεκαετία, σ΄ ένα περιβάλλον αντιφατικότητας και ταυτόχρονα μεταβατικό, θα βρεθεί να αντιμετωπίσει ένα  έλλειμμα εφοδιασμού και ταυτόχρονα  αιχμή ζήτησης. Εάν οι τιμές παραμείνουν περίπου στα 45 δολάρια για μια σημαντική περίοδο, τότε η παραγωγή είναι απίθανο να φθάσει τα επίπεδα που απαιτούνται για να καλύψει το έλλειμμα έως το 2020, καθώς οι τιμές κάτω από τα 50 δολάρια θα είναι ανίκανες να στηρίξουν τις απαιτούμενες επενδύσεις. Αντίθετα, οι επενδύσεις μπορούν να κινηθούν θεαματικά, αν οι τιμές δείξουν ότι υπερβαίνουν τα 60 δολάρια. Μια τέτοια θεαματική άνοδος γίνεται πιο πιθανή εάν οι εκτεταμένες περικοπές υπό την καθοδήγηση του ΟPEC καταφέρουν να μειώσουν τα αποθέματα στο μέσο όρο των πέντε (5) ετών. Oι εκτιμήσεις αυτές προϋποθέτουν ένα σχετικά σταθερό πετρελαϊκό - διακρατικό περιβάλλον. Γεγονός που, βέβαια, διαταράσσεται αν, π.χ., καταρρεύσει η Βενεζουέλα, ή αν ανακοπεί η σταδιακή ομαλοποίηση στη Λιβύη, ή η Βραζιλία επανεισέλθη σε δίνη μεγάλης κρίσης.
            Ταυτόχρονα, υπογραμμίζουμε ότι η βιομηχανία θα βιώσει μια στροφή, καθώς το πετρέλαιο θα εκτιμάται όλο και περισσότερο ως χημική πρώτη ύλη και λιγότερο ως καύσιμο μεταφοράς. Οι οργανισμοί πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα μπροστά στις επόμενες αναταραχές και να αποφύγουν το είδος της κατάρρευσης που έχει συμβεί στη βιομηχανία άνθρακα.
         Οι  εταιρείες μηχανικής , οι πάροχοι υπηρεσιών και οι κατασκευαστές εξοπλισμού πρέπει επίσης να αξιοποιήσουν την εμπειρία τους αναλαμβάνοντας στοιχήματα που θα ενισχύσουν τις πιθανότητες επιβίωσης σε αυτό το νέο τοπίο. Εν μέσω μεταβολών υπάρχουν μεγάλες ευκαιρίες,  - η αποθήκευση ενέργειας (όπως η αποθήκευση πεπιεσμένου αέρα και τα νέα συστήματα μπαταριών), η βιομηχανική τεχνολογία CCS (για τα διυλιστήρια, τα πετροχημικά, το χάλυβα,  το τσιμέντο) και η βιοτεχνολογία (ως εναλλακτική διαδρομή για τις χημικές πρώτες ύλες) -, αποτελούν τρείς καίριους τομείς ανάπτυξη κατά τις προσεχείς δεκαετίες.
            Καθώς ο κόσμος κινείται, -ή, θα υποχρεωθεί να κινηθεί-,  προς ένα πιο πράσινο και βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο, έχει φτάσει η ώρα για τις κυρίαρχες εταιρείες του 20ου αιώνα να σπάσουν το ξεπερασμένο καλούπι παγίδευσης τους και να εξελιχθούν από πετρελαϊκές εταιρειών σε σύγχρονες εταιρείες ενέργειας.  Χώρες, δε, και δυναμικά ανερχόμενες οικονομίες που διαθέτουν ορισμένες από τις προϋποθέσεις αυτές και, κυρίως, ένα επιστημονικό - τεχνικό δυναμικό με δυνατότητες και ανταγωνιστικό νεύρο  έχουν σ΄ αυτό το νέο περιβάλλον μια θετική πρόκληση και μια μεγάλη ευκαιρία.

            Ελλάδα : για μια νέα στρατηγική.
           .........................................................
            Η Ελλάδα, μολονότι, είναι μια χώρα σχεδόν ανύπαρκτη στον πετρελαϊκό χάρτη, ωστόσο έχει σε εξέλιξη ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ερευνητικών γεωτρήσεων με στόχο την παραγωγή και εμπορική εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
            Η είσοδος στον  πετρελαϊκό χάρτη, σε μια περίοδο σαν αυτή που αναλύουμε, οφείλει να δει έγκαιρα, και να την οδηγήσει μελετημένα και σταθμισμένα στη διαμόρφωση μιας ανάλογης πολυμέτωπης και πολυεδρικής στρατηγικής. Μιας στρατηγικής, η οποία, μη έχοντας πίσω της βάρη από την προηγούμενη περίοδο, λόγω προϋπαρχουσών  δομών, σχέσεων και συμφερόντων, μπορεί να κινηθεί στην αιχμή των εξελίξεων, ''κόβοντας δρόμο'',  και στοχεύοντας στους τομείς εκείνους που αξιολογούνται ως  drivers με υψηλές σχετικές επιδόσεις - αποδόσεις (και έχουν παραπάνω περιγραφεί). Η μονοσήμαντη προσήλωσή στους υδρογονάνθρακες σε συνδυασμό με έναν αντίστοιχο ''μύθο'' ελληνικού Ελντοράντο που έχει καλλιεργηθεί, εκτός από την πίστωση χρόνου που απαιτείται μέχρι την πραγματική αξιοποίηση, την ίδια στιγμή που το παγκόσμιο ενεργειακό σκηνικό μετακινείται, εκτός, επίσης, από τους πόρους (επενδυτές κλπ) που πρέπει να κινητοποιήσει, μπορεί να  φέρει απογοητεύσεις αντί για  επιτυχίες, αν δεν εξισορροπηθεί και δεν ολοκληρωθεί, ταυτόχρονα,  από άλλες παράλληλες πολιτικές.
            Εννοούμε :
          (α). Πολιτικές ενεργειακής αυτοδυναμίας και εγχώριας ανάπτυξης μέρος των  συστημάτων στις ανανεώσιμες πηγές  ενέργειας (νέες γενιές panels, νέα υλικά, ψηφιακά συστήματα), καθώς και στην αξιοποίηση  των οικονομικά και περιβαλλοντικά  δυναμικών μορφών φυσικού αερίου (υγροποιημένο, συμπιεσμένο).
       (β). Πολιτικές βιομηχανικής ανάπτυξης, μέσω συμπράξεων και συνεργασιών, σε χημικά προϊόντα του πετρελαίου που σε προηγούμενη περίοδο αφέθηκαν να απαξιωθούν και να καταρρεύσουν,  αντί  να εκσυγχρονισθούν και να μετασχηματισθούν.
      (γ). Πολιτικές συγχρονισμού και προσέλκυσης επενδύσεων, έστω και τμημάτων ή/και εξειδικευμένων μερών στο ανερχόμενο κύμα της ηλεκτροκίνησης στα επιβατικά οχήματα, στα οχήματα μέσου κυβισμού στις βαριές μεταφορές και στα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (νέοι τύποι μπαταριών, τεχνολογίες υδρογόνου-κυψελών).

            Θεσσαλονίκη, 29 Ιουνίου 2017.

            Ελευθέριος Τζιόλας